Z-Wave in Home Assistant: de Aeotec Z-Stick 7 naast mijn Zigbee-stick

Z-Wave in Home Assistant gebruik ik naast Zigbee. Voor mijn bewatering draait alles op Zigbee, met een Aeotec Zi-Stick. Maar in huis heb ik ook Z-Wave-apparaten, en die hebben hun eigen stick nodig: de Aeotec Z-Stick 7. In dit stuk leg ik uit waarom ik twee protocols gebruik, op welke server ze draaien, hoe je de stick in Home Assistant krijgt en waar je op moet letten.

Zigbee en Z-Wave: wat is het verschil?

Beide zijn draadloze protocols voor slimme apparaten. Beide maken een mesh-netwerk: apparaten op netstroom sturen signalen door, zodat het bereik groeit met elk apparaat dat je toevoegt. Toch zijn er een paar belangrijke verschillen:

• Frequentie. Zigbee werkt op 2,4 GHz, net als wifi en Bluetooth. Z-Wave werkt in Europa op 868 MHz. Daardoor heeft Z-Wave geen last van je wifi en komt het beter door muren en vloeren.
• Keuze en prijs. Zigbee-apparaten zijn er veel en ze zijn vaak goedkoop. Z-Wave-apparaten zijn duurder, maar ze zijn gecertificeerd, dus ze werken altijd met elkaar samen.
• Eigen stick. Elk protocol heeft een eigen coördinator nodig. Een Zigbee-stick praat geen Z-Wave en andersom. Daarom zitten er bij mij twee sticks aan de Home Assistant-server.

Het is dus geen kwestie van kiezen. Ik gebruik voor elk apparaat het protocol dat het beste past, en Home Assistant brengt alles samen.

Een mooi voorbeeld van samen inzetten: een alarmsysteem met Home Assistant, met goedkope Zigbee-raamcontacten en een Z-Wave-sirene in één centrale.

Mijn eerste Z-Wave-apparaten kwamen van Fibaro. Hoe die van de Home Center naar deze stick verhuisden, lees je in van Fibaro naar Home Assistant.

De server: een MeLE Quieter 4C

Home Assistant draait bij mij op een MeLE Quieter 4C. Dat is een kleine mini-pc zonder ventilator. Voor een server die dag en nacht aanstaat, vind ik dat belangrijk: hij maakt geen geluid en er zit geen ventilator in die stof verzamelt of kapotgaat.

• 4 kernen en 8 GB geheugen. Ruim genoeg voor Home Assistant met add-ons zoals Z-Wave JS.
• 128 GB eMMC en een M.2-slot. In het M.2-slot (PCIe) past een NVMe-SSD. Dat is aan te raden: de database van Home Assistant schrijft continu, en een SSD kan daar beter tegen dan eMMC.
• Gigabit-ethernet. Een server hoort aan de kabel, niet aan wifi.
• 12 V-voeding van 2 A. Hij kan dus nooit meer dan 24 W gebruiken, en in de praktijk een stuk minder. Dat scheelt als hij het hele jaar aanstaat.

Hoe je Home Assistant OS op zo’n mini-pc installeert, en hoe je meteen een goede back-up regelt, lees je in Home Assistant op een mini-pc installeren.

Wat er aan de server hangt

De sticks zitten niet direct in de mini-pc, maar in een UGREEN USB-hub met een kabel. Die hub werkt als verlengkabel: de sticks hangen zo een stukje van de pc af, en ik heb poorten genoeg voor alles wat erbij komt.

Aan de server hangen vier USB-apparaten:

• Aeotec Zi-Stick voor Zigbee.
• Aeotec Z-Stick 7 voor Z-Wave.
• Twee Waveshare USB-naar-RS485-adapters voor Modbus: één voor de Deye-omvormer, één voor de LG-warmtepomp. RS485 is geen radio, maar een kabelverbinding met twee draden (A+ en B−). Waarom elke bus een eigen adapter nodig heeft, lees je in Errno 11: exclusively lock port.

Een kanttekening: dit is een USB 3-hub, en USB 3 kan zelf ook storen op 2,4 GHz. Merk je dat Zigbee-apparaten slecht bereikbaar zijn, zet de Zi-Stick dan met een extra USB 2-verlengkabel een stukje van de hub af.

De Aeotec Z-Stick 7

De Aeotec Z-Stick 7 is een USB-stick met een Z-Wave-chip uit de 700-serie. Hij ondersteunt Z-Wave Plus V2, S2-beveiliging en SmartStart. Met SmartStart voeg je een apparaat toe door de QR-code erop te scannen.

Let bij het kopen op de frequentie. Z-Wave gebruikt per regio een andere frequentie. In Nederland heb je de EU-versie (868 MHz) nodig, en je apparaten moeten ook de EU-versie zijn.

En de Zigbee-kant: de Aeotec Zi-Stick

De Aeotec Zi-Stick lijkt van buiten bijna hetzelfde, maar doet alleen Zigbee. Hij werkt met de ingebouwde Zigbee-integratie (ZHA) en met Zigbee2MQTT. Hoe ik hem gebruik voor mijn tuin, lees je in het stuk over de bewatering.

Z-Wave in Home Assistant instellen

Home Assistant gebruikt de integratie Z-Wave JS. In het kort:

1. Steek de stick in de server of in een hub met kabel, niet direct naast de Zigbee-stick.
2. Home Assistant herkent de stick meestal zelf en stelt voor om Z-Wave JS in te stellen. Gebeurt dat niet, voeg de integratie dan toe via Instellingen → Apparaten en diensten.
3. Bij de installatie worden beveiligingssleutels aangemaakt. Bewaar die goed. Ze zijn nodig als je ooit naar een nieuwe server of stick verhuist. Zonder sleutels moet je alle beveiligde apparaten opnieuw koppelen.
4. Voeg apparaten toe via Apparaat toevoegen. Kies waar mogelijk S2-beveiliging en vul de pincode of DSK in die op het apparaat of in de handleiding staat.

Tips uit de praktijk

• Gebruik vaste apparaatnamen. Met vier USB-apparaten aan één server, waarvan twee dezelfde, kan de volgorde na een herstart veranderen. Kies in Home Assistant daarom altijd het pad onder /dev/serial/by-id/ in plaats van /dev/ttyUSB0.
• Werk de firmware bij. De eerste firmware van 700-serie-sticks had bekende problemen. Met recente firmware loopt het netwerk een stuk stabieler. Updaten kan via Z-Wave JS.
• Eerst uitsluiten, dan opnieuw koppelen. Een apparaat dat al eens aan een ander netwerk hing, moet je eerst uitsluiten (exclusion). Anders weigert het te koppelen.
• Maak een back-up. Neem de Z-Wave JS-configuratie en de beveiligingssleutels mee in je Home Assistant-back-ups.

Wat ik gebruik

• MeLE Quieter 4C mini-pc: bekijk op Amazon. Mijn Home Assistant-server: stil, zonder ventilator, met 8 GB geheugen en een M.2-slot voor een SSD.
• UGREEN USB-hub met 4 poorten: bekijk op Amazon. Houdt de sticks een stukje van de pc af.
• Aeotec Z-Stick 7 (Z-Wave USB-stick): bekijk op Amazon. De Z-Wave-coördinator.
• Aeotec Zi-Stick (Zigbee USB-stick): bekijk op Amazon. Voor al mijn Zigbee-apparaten, zoals de bewateringstimers.
• 2× Waveshare USB-naar-RS485-adapter: bekijk op Amazon. Een voor de Deye-omvormer, een voor de LG-warmtepomp, allebei via Modbus RTU.

Dit artikel bevat affiliate-links. Als Amazon-partner verdien ik aan in aanmerking komende aankopen. Voor jou verandert de prijs niet.

---

Dit werkt in mijn situatie: een MeLE Quieter 4C met een UGREEN USB-hub, een Aeotec Z-Stick 7, een Aeotec Zi-Stick, twee Waveshare RS485-adapters en Home Assistant. Menu’s, firmwareversies en het gedrag van je eigen apparaten kunnen anders zijn. Controleer het tegen je eigen documentatie.