Een systeem dat op prijzen stuurt, is zo goed als de metingen eronder. Deze pagina gaat over het controleren van stroomtangen, het berekenen van de COP van de warmtepomp, en vier meetlussen die data omzetten in instellingen.
Stroomtangen controleren onder last
Het elektrisch verbruik van de warmtepomp meet ik met een Shelly Pro 3EM met drie stroomtangen op de 3-fasegroep van het buitendeel. In stand-by gaf hij een keurige 136 W, en onder last een negatief vermogen. De tangen waren cyclisch verschoven ten opzichte van de spanningsklemmen: elke tang zat op de verkeerde fase.
Stand-by zegt niets. Kijk per fase naar de power factor (de verhouding tussen werkelijk en schijnbaar vermogen) terwijl de compressor minstens 1 kW trekt.
| Power factor onder last | Betekenis |
|---|---|
| +0,85 tot +1,0 | Goed aangesloten |
| ongeveer −0,5 | Fasen verwisseld |
| ongeveer −1,0 | Tang omgekeerd |
Los dit nooit op met een vermenigvuldiging met −1 in software: bij verwisselde fasen klopt ook de grootte niet. Tangen verplaatsen in een groepenkast is werk voor een erkend installateur.
Ook na de correctie meet de Shelly in stand-by rond −8 W met een power factor van ongeveer 0. Dat is meetruis op blindstroom aan de onderkant van een 63 A-tang. De berekeningen begrenzen daarom op 0 W.
COP en SCOP
De COP is de geleverde warmte gedeeld door het elektrisch verbruik; de SCOP is hetzelfde over een heel seizoen. Twee lessen:
- Foute meetdata blijft hangen in tellers. De COP was te hoog, omdat het negatieve vermogen van de verkeerd aangesloten tangen op 0 werd begrensd. De SCOP rekent daarom op seizoensmeters die met één knop op nul kunnen, niet op integraties die de foute data al bevatten.
- Tel een eventueel elektrisch element aan beide kanten mee. Een element in het vat levert warmte die niet langs de debietmeter komt. Reken het mee met een COP van 1, zowel bij het verbruik als bij de warmte.
Vier meetlussen die data omzetten in instellingen
Afkoeling per nacht
Hoe snel koelt het huis af als de verwarming uit staat? Ik meet dat tussen 00:00 en 05:00, alleen als de verwarming sinds 20:00 uit staat, Modbus verbonden is en het verschil met buiten minstens 5 K is. Per nacht en niet per uur, omdat de thermostaten in stappen van 0,5 K meten. De mediaan over zeven nachten wordt de cooling_constant van het gebouwmodel in EMHASS.
Warmteverlies
Elke avond: de geleverde warmte van 24 uur, gedeeld door 24 uur maal het gemiddelde temperatuurverschil tussen binnen en buiten. Na vijf stookdagen is er een bruikbaar getal.
Stooklijnadvies
Per zone het tiende percentiel van de binnentemperatuur over zeven dagen, tegen het comfortdoel. Blijft het laagste punt ruim boven het doel, dan kan de stooklijn omlaag.
Zonprognose tegen werkelijkheid
Per dag de werkelijke zonopbrengst gedeeld door de voorspelde. Na zeven dagen volgt een advies voor de rendementsfactor in de prognose van Open-Meteo.
Elke meetlus houdt een dagboek bij met één waarde per datum, zodat een herstart van Home Assistant geen dag dubbel telt.
Wat ik anders zou doen
- De tangen onder last controleren vóór er één COP-teller loopt.
- Vanaf de eerste dag seizoensmeters met een herstartknop.
- Twee waarden alleen vergelijken als ze van hetzelfde tijdstip zijn. Een achterlopende afgeleide naast een latere momentopname leidde tot een verkeerde conclusie.
De incidenten achter deze lessen staan op Lessen uit de praktijk.
Deze waarden gelden voor één installatie. Controleer ze tegen je eigen documentatie; werk aan 230/400 V laat je over aan een erkend installateur. Stand: oktober 2026.